در این مقاله با آداب رسوم و مراسماتی که بعضی از کشورها در آغاز سال نو میلادی برگزار میکنند بیشتر آشنا میشویم

روسیه

در این کشور مردم آرزوهای خود را روی تکه کاغذی نوشته و آن را می سوزانند و خاکستر آن را در لیوان ریخته و همراه نوشیدنی میل می کنند.

دانمارک

مردم کیکی بزرگ می‌خورند و ظرف‌های آن را پرت می‌کنند. مردم دانمارک عصرانه‌ای درست می‌کنند که شامل کیک مخصوصی است به نام کرانسکاگ. کیک بزرگ شیب‌داری که با پرچم و شیرینی تزیین شده است. آن‌ها همچنین بر این باورند که با پرت کردن ظروف‌ خود جلوی در همسایه دوستان زیادی در سال جدید پیدا خواهند کرد.

شکستن بشقاب آن هم جلوی خانه کسی می تواند نشانه ی بدشگونی باشد، اما در کشور دانمارک مردم حتی حاضرند تمام طول سال بشقاب های ترک خورده شان را فقط برای شکستن در شب سال نو میلادی نگهدارند. در آن شب مردم به اطراف خانه دوستان و خانواده خود می روند و تمامی بشقاب ها را در جلوی درب خانه به زمین می کوبند. روز بعد هر چه بشقاب خورده بیشتری جلوی درب خانه شما باشد، احتمالاً از دیگران محبوب تر هستید.

 

برزیل

مردم برزیل در شب سال نو لباس‌هایی به رنگ سفید پوشیده و در سواحل این کشور از هفت موج می‌پرند تا سال نو برای آنان سال شانس باشد. برخی از این افراد هدایای مختلفی مانند گل، جواهرات و آینه را به اقیانوس تقدیم کرده و آرزو می کنند.

اسپانیا

مردمان اسپانیا ۱۲ دانه انگور می‌خورند و هنگام خوردن آن آرزو می‌کنند. این رسم به سال ۱۸۹۵ باز می‌گردد زمانی که کشاورزان انگور متوجه شدند که انگورهای بیشتری کشت کردند و برای ازدیاد مشتریان خود این رسم را ترویج دادند. آن‌ها پس از آن شامی خانوادگی می‌خورند، سپس تا ۶ صبح بیرون از خانه می‌مانند و خوش می‌گذارند. 

میل کردن ۱۲ انگور سر هر ساعت در شب سال نو میلادی، سنتی است که در کشور اسپانیا انجام می شود و به لطف آن می توان سال جدید را با عزم تازه و شروعی خوب برای رسیدن به سلامتی آغاز کرد. البته انجام این کار سخت تر از چیزیست که به نظر می رسد. بعضی ها هم هستند که برای انجام این کار از پیش تمرین می کنند. اما اگر موفق به انجام این کار بشوید، طبق گفته های سنتی سالی پر از کامیابی را پیش رو خواهید داشت. میدان پوئِرتا دِل سول (Puerta del Sol) واقع در مادرید، محلی که این سنت در آن و در نوچه ویه ها (Nochevieja) یا همان شب سال نو (به زبان محلی) انجام می شود.

در این شب می توان به جمعیتی از مردم که در یکی از دستان خود ۱۲ انگور و در دست دیگرشان هم نوشیدنی آب انگور کاوا را گرفته اند ملحق شد. در باور مردم اسپانیا، خوردن انگور، موفقیت در سال جدید را تضمین خواهد کرد. ۱۲ دانه انگور نماد ۱۲ ماه سال است و هر دانه انگوری که خورده می شود نویدبخش یک ماه خوب و موفق خواهد بود. تیو دی نادال ،یک شخصیت اسطوره ای اسپانیایی در شب جشن سال نو است.

فرانسه

یکی از نکات جالب توجه سال نو در فرانسه ،رسم روشن کردن شومینه است. همه اقوام در نزدیکی این شومینه جمع شده و ذغال سنگی را که از قبل آماده کرده ان را داخل شومینه می ریزند و سپس آن را روشن میکنند. وقتی آتش تمام شد چند ذغال سنگ از آن برمیدارند. بایداین ذغال سنگ هاراتا سال بعد درون کیسه ای قرار داده و نگه دارند و اعتقاد دارند که نگه داشتن این ذغال سنگ ها برای آنها سالی پر از موفقیت به ارمغان خواهد آورد .

 

فلسفه شب یلدا

به دلیل دقت گاه شماری ایرانی و انطباق کامل آن با تقویم طبیعی، همواره و در همه سال‌ها، انقلاب زمستانی برابر با شامگاه سی‌ام آذرماه و بامداد یکم دی‌ماه است. هر چند امروزه برخی به اشتباه بر این گمانند که مراسم شب چله برای رفع نحوست بلندترین شب سال برگزار می‌شود؛ اما می‌دانیم که در باورهای کهن ایرانی هیچ روز و شبی، نحس و بد یوم شناخته نمی‌شده است. جشن شب چله، همچون بسیاری از آیین‌های ایرانی، ریشه در رویدادی کیهانی دارد

آغاز بازگردیدن خورشید بسوی شمال‌شرقی و افزایش طول روز، در اندیشه و باورهای مردم باستان به عنوان زمان زایش یا تولد دیگرباره خورشید دانسته می‌شد و آنرا گرامی ‌و فرخنده می‌داشتند

در گذشته، آیین‌هایی در این هنگام برگزارمی‌شده که یکی از آنها جشنی شبانه و بیداری تا بامداد و تماشای طلوع خورشید تازه متولد شده، بوده است. جشنی که از لازمه‌های آن، حضور کهنسالان و بزرگان خانواده، به نماد کهنسالی خورشید در پایان پاییزاست، و همچنین خوراکی‌های فراوان برای بیداری درازمدت که همچون انار و هندوانه و سنجد، به رنگ سرخ خورشید باشند

علت نامگذاری شب یلدا 

یلدا برگرفته از یک واژه سُریانی می باشد که به تولد و زایش معنی شده است. سریانی زبان رایج مسیحی ها بوده است که از تحقیق و بررسی در کتب تاریخی واژه نامه ها کسب شده است دانشمند بزرگ و تقویم شناس ابوریحان بیرونی با نام میلاد اکبر از شب یلدا یاد می کند و آن را میلاد خورشید دانسته است.

واژه یلدا به طور دقیق مشخص نیست که چطور و چه زمانی به زبان فارسی ورود کرده است این گونه از تاریخ بر آمده است که مسیحیان اولیه که در روم زندگی می کردند دچار سختی های فراوانی بودند در همان حال عده ای از آنها تصمیم به مهاجرت به ایران می کنند و به خاطر نزدیک بودن فرهنگ ها این واژه سریانی به زبان فارسی راه پیدا می کند.

حافظ در شب یلدا

معمولاً در شب یلدا رسم بر این است که صاحب‌خانه، دیوان حافظ را به بزرگتر فامیل که سواد دارد، می‌دهد. سپس هر یک از میهمانان نیت کرده و بزرگِ مجلس، این جمله را می‌گوید و تفعلی به گنجینه حافظ می‌زند: «ای حافظِ شیرازی/ تو محرم هر رازی/ بر ما نظر اندازی/ قسم به قرآن مجیدی که در سینه داری…» یا هر چیزی شبیه به این.

این رسم یکی از رسوم پرطرفدار شب یلداست که امروزه با فن‌آوری روز نیز به‌روز شده. به طوری که در بعضی خانواده‌ها به جای کتاب حافظ، از فال‌نامه، نرم‌افزار تفعل مجازی در رایانه، پایگاه‌های اینترنتی ویژه فال، نرم‌افزارهای ویژه تلفن همراه، سامانه پیام کوتاه یا پیامک برای انجام این رسم استفاده می‌کنند که سرگرمی ‌خوبی برای خانواده‌ها در این شب بلند سال است.

رسم های کلی شب یلدا

از آیین های رایج و معروف و مرسوم شب یلدا می توان به آتش روشن کردن،قصه گویی ریش سفیدان و بزرگان،خوردن تنقلات و تفآلی بر حافظ اشاره کرد .

آتش روشن کردن در یلدا

از آنجایی که آتش روشن کردن در دیدگاه گذشتگان نماد روشنی و خورشید بود و همچنین بعضی ها آن را برای رفع تاریکی و نحسی اهریمن میشناختند از این رو برای فراری دادن تاریکی ها و قوای اهریمن آتش روشن می کردند تا محفلی گرم در کنار یکدیگر ایجاد کنند .

قصه خوانی و مثل گویی در شب یلدا

در شب یلدا خانواده ها دور هم جمع می شوند و به شعرخوانی ها و داستان خوانی بزرگ تر ها و پیرتر ها گوش فرا می دهند.قصه هایی غیر واقعی و کوچک که قهرمان های آن پریان و دیوها و جانوران هستند و مطمئنا شنیدنش برای هر کودکی خوشایند و جذاب می باشد.

و بسته به فرهنگ هر شهر یا استانی قصه های مربوط به خودشان نقل میشود به عنوان مثال قصه حسین کرد شبستری در میان آذربایجانی ها و داستان های شاهنامه در بین خراسانی ها رایج می باشد.

فال حافظ و شاهنامه خوانی در شب یلدا

شاهنامه خوانی و فال حافظ در شب های یلدا یکی دیگر از سرگرمی های ایرانیان می باشد و از دیرباز مرسوم بوده است چنانچه برای تفآل زدن به حافظ مخاطب مورد نظر نیت می کند و بزرگ مجلس که قرار است قال بگیرد از او می خواهد این جمله را با خود تکرار کند:ای حافظ شیرازی، تو کاشف هر رازی، من طالب یک فالم، بر من نظر اندازی

و سپس دیوان را باز کرده و غزل بالای سمت راست را خوانده چراکه جواب تفآل می باشد اگر با وسط غزل مواجه شدند فال باید از ابتدای غزل یعنی صفحه پشت خوانده شود.پس از اینکه غزل خوانده شد آن را تفسیر می کنند چنانچه فال با محتوای مثبت از آب در آمد یعنی فال خوب است اما اگر منفی بود یعنی بد است البته نا گفته نماند تمامی غزلیات حافظ محتوایی روحیه بخش و عاشقانه دارند .

و همچنین شاهنامه خوانی جزء جدایی ناپذیرترین برنامه های شب یلدا می باشد که از دیرباز رایج می بوده است شاهنامه ها اگر با شیوه نقالی خوانده شود جذابیتش صد چندان می شود . شانس بزرگی هست که در خانواده تان چنین شخصی را داشته باشید .

 

چیدمان سفره شب یلدا

چیدن سفره شب یلدا با انواع خوراکی ها و تنقلات یکی از آیین های این شب بیادماندنی می باشد که شامل آجیل های مخصوص و میوه هایی همچون انار و هندوانه و دیگر تنقلات داخل آن قرار می دهند.جالب است بدانید در دوران گذشته سفره ای با اسم میَزد پهن می شده است و از میوه های خاص خشک و تر و آجیل و یا به اصطلاح زرتشتیان لُرک در سفره استفاده میشده است که یکی از اجزای اصلی سفره می باشد و در حقیقت ولیمه این جشن به شمار می رود.از سایر اجزا می توان به عطردان،آتشدان،بخوردارن و بَرسَم اشاره کرد.بَرسَم ابزاری برای دعا خوانی می باشد که از فلز نقره و برنج و یا شاخه گیاهی خاص درست می شود.

میوه های مخصوص شب یلدا

اصلی ترین میوه شب یلدا انار می باشد چرا که گذشتگان آن را مایه برکت و باروری می دانستند و این تفسیر را بخاطر دانه های زیاد آن مطرح کردند و همچنین رنگ قرمزی که دارد نماد خورشید و شادی است.در حقیقت خوردن و وجود انار در سفره شب یلدا به علت اعتقاد به تاثیر جادوی سرایتی آن بوده است به طوری که با خوردن انار و توسل کردن به آن نیروی باروری و برکت را در خود بالا می بردند.

قداست میوه انار از دوران بسیار قدیمی برای همه ثابت شده است و حتی دارای جایگاه ویژه ای در میان ادیان بزرگ جهان داشت چراکه در افسانه ها و اساطیر هم نام آن ذکر شده است.انار در دین زرتشتی از مقدسات محسوب می شود و از درختان مینوی است و جالب است بدانید در مراسم دینی زرتشتیان از شاخه ها و میوه آن استفاده میشود و اما هندوانه هم همانند انار یکی از خاص ترین میوه های شب یلدا است ولی سوالی که اینجا مطرح است این است که اول سرما خوردن هندوانه کمی عجیب نیست؟باید بدانید همانطور که هندوانه یک میوه تابستانی است بنابر این علاوه بر رنگ سرخش یادآور حرارت و گرمای تابستان و همچنین نماد خورشید می باشد.

آیین های شب یلدا در برخی شهر های مختلف

شب یلدا در تهران

یلدای تهران با میوه‌های تازه فصل پاییز ، میوه‌های خشک شده تابستان آجیل مخصوص، شیرینی و هندوانه به صبح می‌رسید.

تهرانیان درهمه اعیاد خود سنت حسنه جمع شدن افراد خانواده در منزل بزرگتر خانواده را منظور می کردند و همه فرزندان خانواده در منزل مادر و پدر جمع می‌شدند . از سنن یلدای تهران ، صرف میوه‌های تابستانی از جمله هندوانه است . تهرانی‌ها شب یلدا را همه ساله جشن می‌گیرند تا سنت‌های زیبای قدیم در لابلای زندگی مدرنیته شهرنشینیشان حفظ شود.

شب یلدا در کهگیلویه و بویراحمد

استان کهگیلویه و بویراحمد، همانند همه سرزمین زیبای ایران آریایی اعضای خانواده گردهم جمع می‌شوند تا پیرترین اما دوست داشتنی‌ترین فرد خانواده برایشان متیل بگوید. متیل داستانی افسانه‌ای و طولانی است که نسل به نسل و به طور شفاهی از گذشتگان به ارث رسیده است.مثل داستان معروف دو برادر اصطلاح محلی به نامهای «احمعیل و مهمعیل» دو مرد قوی هیکل و بزرگ که به سفارش مادرشان به کوه می‌روند و بر بلندترین قسمت کوه قرارمی‌گیرند و چلوسی (آتش) که در دست دارند را با تمام قدرت به هوا پرتاب می‌کنند اگر آن چلوس (آتش) به خشکی خورد متأسفانه زمستانی سرد و خشک در پیش است که خسارات فراوانی به کشاورزان و دامداران وارد می‌شود و مردم نگران و آشفته می‌شوند، اما اگر آن چلوس به دریا خورد زمستانی پر از بارش برف و باران و سالی سرشار از نعمت‌های خداوند در پیش است و سال رونق کشاورزی است که مردم زمستان سخت و طاقت فرسا را به امید بهاری پربار به پایان می‌رسانند.

دیگر اینکه در این شب به نیت بارش برف و سفیدی زمستان آش‌های محلی مثل شیربرنج و یا دووا (آش دوغ) در تشت‌های بزرگ می‌پزند تا جوابگوی جمعیت زیاد اعضای خانواده باشد و اعتقاد دارند چون از اوایل شروع فصل سرما غذای داغ و گرم می‌پزند در این شب باید غذایی مثل آش دوغ درست کنند.

شام شب یلدا معمولاً غذاهای سنتی مانند آش کارده، شله بادام و شله ماش است که البته در سالهای اخیر به غذاهایی مانند کباب و غذاهای امروزی تغییر شکل یافته است.پذیرایی از مهمانان با آجیل‌های محلی مانند کلخنگ، مغز بنه، گندم برشته، کنجد بو داده، انجیر و مویز خشک انجام می‌ گیرد.

آیین کاسه بهره یا بردن غذا برای همسایه‌های فقیر یکی دیگر از آیین‌های سنتی مردم این دیار است که نه تنها در شب یلدا بلکه در همه ایام سال بین مردم کهگیلویه و بویراحمد رایج است.

شب یلدا در گیلان

مردم استان گیلان مثل مناطق مختلف اداب و رسوم ویژه‌ای دارند ، در شب یلدا از تنقلاتی مانند هندوانه، آب ازگیل یا آب کونوس، برشته برنج و سه میوه محلی پرتقال، گلابی محلی به نام «خوج» و لیمو استفاده می‌کنند.

در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می‌کنند و معتقدند که هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی‌کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد. همچنین مردم شهرها و روستاهای شرق گیلان در شب یلدا هنگام بریدن هندوانه شعری را با مضمون «امشب شب چله / خانم جیر (زیر) پله / چاقو بزنیم / هندانه کله (سر)» می‌خوانند.

در میان برخی مردم و جوانان دم بخت این استان مرسوم است که در شب یلدا فال هندانه پوس (پوست هندوانه) می‌گیرند. برای گرفتن این فال، هندوانه را به چهار قسمت طولی تقسیم می‌کنند و هر چهار پوست را به پشت سر خود می‌اندازند. در این میان، چهار حالت پیش می‌آید، اگر دو قاچ هندوانه، سفید و دو قاچ، سبز باشد، به معنای حد وسط بودن برای نیت شخص است. اگر سه قاچ سبز و یک قاچ سفید بیفتد، نیت آن خوب است، اگر سه قاچ سفید و یک قاچ سبز باشد، نیت بد است. اگر هر چهار قاچ سبز باشد، به معنای خیلی خوب و اگر هر چهار قاچ سفید باشد، به معنای خیلی بد است.

شب یلدا در فارس

استان فارس و شهر شیراز از جمله شهرهای ایران است که آداب خاص و جالبی برای شب یلدا دارند. در این شب افراد فامیل دور هم جمع می شوند و با خوردن میوه و آجیل های مخصوص که از انجیر، قصبک، خرک، برنجک  تشکیل شده است شب را به صبح می رسانند.

یکی از مراسم هایی که در شب یلدا و در میان خانم ها انجام می شود فال کلوک است. کلوک یک کوزه بزرگ با دهانه گشاد است که در این شب خانم های نشانه خاصی را در کوزه می اندازند و سپس یک دختر چه می آید و نشانه ای را از داخل کوزه خارج می کنند و سپس فردی به صورت فال شعری از حافظ می خواند. هر کس از شعری که برایش خوانده شده متوجه فالش می شود.

شب یلدا در خراسان جنوبی

یکی از آیین‌های ویژه شب یلدا در استان خراسان جنوبی برگزاری مراسم کف زدن  است . در این مراسم ریشه گیاهی به نام چوبک را که در این دیار به “بیخ” مشهور است ، در آب خیس کرده و پس از چند بار جوشاندن ، در ظرف بزرگ سفالی به نام “تغار” می‌ریزند . مردان و جوانان فامیل با دسته‌ای از چوب‌های نازک درخت انار به نام “دسته گز” مایع مزبور را آنقدر هم می‌زنند تا به صورت کف درآید و این کار باید در محیط سرد صورت گیرد تا مایع مزبور کف کند.

کف آماده شده با مخلوط کردن شیره شکر آماده خوردن شده و پس از تزیین با مغز گردو و پسته برای پذیرایی مهمانان برده می‌شود . در این میان گروهی از جوانان قبل از شیرین کردن کف‌ها با پرتاب آن به سوی همدیگر و مالیدن کف به سر و صورت یکدیگر شادی و نشاط را به جمع مهمانان می‌افزایند.

شب یلدا در خراسان شمالی

از جمله آیین‌های شب یلدا در خراسان شمالی آن است که خانواده‌ها در این شب‌نشینی شب یلدا تفالی نیز به دیوان حافظ می زنند که این‌کار هم معمولا توسط بزرگ خانواده صورت می‌گیرد.

آنان دیوان اشعار لسان‌الغیب خواجه شیراز را با نیت بهروزی و شادکامی می گشایند و فال و مراد دل خود را از او طلب می‌کنند.

بازگویی خاطرات ، قصه‌گویی پدر بزرگها و مادر بزرگها نیز یکی از مواردی است که یلدا را برای خانواده‌ها دلپذیرتر می‌کند. یکی دیگر از سنت‌های کهن شب یلدا، چله بردن برای خانواده عروس است.

با فرا رسیدن شب چله مردهای جوان طبق‌های آراسته میوه ، شیرینی و کله‌قند تزیین شده را به رسم هدیه به خانه عروس جوان می‌برند .این طبق‌های هدیه که معمولا مسی است و روی آن با سفره‌های قرمز گلدوزی شده پوشانده شده ، پر از ظرفهای بزرگ میوه پیچیده در زرورق‌های رنگین با گل و نوارهای مواج می‌شود.

مردانی این طبق‌ها را بر سر گذارده و در پی یکدیگر با شادی و پایکوبان راهی خانه عروس می‌شوند . خانواده دختر نیز به پاس قدردانی و به رسم یادبود لباس‌ و یاقطعه پارچه‌ای را برای خانواده داماد ، در سینی خالی شده هدایا می‌گذارند . اگر قبل از شب چله برف باریده باشد برخی از مردم شهر و روستا در این شب با خوردن برف شیره، با شیرین کردن کام با معجونی از بارش زمستانی، با سردی زمستان آشتی می‌کنند . همچنین بزرگترها با دادن حلوا قلقلی از کوچکترها پذیرایی می‌کنند.

حلوا قلقلی از کوبیده شدن مغز گردو ، بادام ، کنجد و دیگر دانه‌های روغنی تهیه و سپس در شیره انگور نیز خوابانده می‌شود . اما برخی از افراد کهنسال و نیز آشنایان به فرهنگ مردم در خراسان شمالی همه این آیین و مراسم را بهانه‌ها و ترفندهایی برای گردهم آمدن خانواده‌ها ، بجای آوردن صله ارحام و رفع کدورت های احتمالی بین خویشاوندان می‌دانند . آنان بر این باورند که پیشینیان در هر فصل به بهانه‌ای سعی می‌کرده‌اند تا اقوام را جمع کرده و صلح، صفا و صمیمیت را در بین آنان حکم فرما کنند.

شب یلدا در زنجان

  شب یلدا شب تولد زمین و به تعبیری تولد مهر و طولانترین شب سال است.

  یلدا در میان زنجانی ها شبی میمون و مبارک است که توسط آنها گرامی داشته می شود. در زنجان در شب یلدا پیران و خردسالان جوانان و به خصوص بزرگترهای ایل در کنار هم جمع می شوند.

شب یلدا در اصفهان

در استان اصفهان نیز از قدیم‌الایام آیین‌های ویژه‌ای وجود داشته که کم و بیش هنوزهم ادامه دارد  .

به باور اصفهانی‌های قدیم ، زمستان به دو بخش “چله” و “چله‌کوچیکه” تقسیم می‌شد که موعد چله از اول دیماه تا۱۰بهمن بود اما “چله کوچیکه” از دهم بهمن آغاز می‌شد و تا سی بهمن ادامه داشت . البته آیین برگزاری شب چله در اصفهان به دو نام “چله زری” (ماده) و”عمو چله”(نر) تقسیم می‌شود زیرا از گذشته تاکنون همه موجودات و اشیاء را بر اساس جنس مذکر و مونث تقسیم می‌کردند.

اصفهانی‌ها دوشب را به عنوان شب چله برپا می‌کردند و آیین‌های مخصوص به این شب را به جا می‌آوردند. آیین شب چله در شهر اصفهان خانوادگی برگزار می‌شده است و خانواده‌های اصفهانی با پهن کردن سفره‌یی با عنوان “سفره شب چله”، این شب را گرامی می‌داشتند.

هندوانه به‌عنوان نمادی کروی که برونش سبز و درونش قرمز است و سمبل خورشید محسوب می‌شود ، به‌ عنوان مهمترین میوه بر سر سفره چله قرار می‌گیرد . از دیگر بخشهای این آیین در اصفهان قدیم پهن کردن تمام البسه و رخت خوابها در هوای آزاد بویژه در مقابل خورشید با هدف خوش آمدگویی به “عمو چله” و “چله زری” بوده است .

شب یلدا در کرمانشاه

در استان کرمانشاه نیز که از شهرهای باستانی و کهن ایران زمین است، شب یلدا از جایگاه ویژه‌ای در میان مردم برخوردار است و همواره با مراسم زیبا و با شکوهی همراه است. مردم استان کرمانشاه براساس آیینی کهن در این شب بیدار می‌مانند تا با شعر خواندن ، قصه گفتن ، فال حافظ گرفتن و آجیل خوردن با مادر جهان در زادن خورشید همراهی و همدردی کنند . میوه‌هایی نیز دراین شب خورده می‌شود که به گونه‌ای نمادی از خورشید است مانند هندوانه سرخ ، انار سرخ ، سیب سرخ و یا لیموی زرد ، قصه‌هایی از عشق جاودانه شیرین و فرهاد ، رستم و سهراب ، حکایت حسین کرد شبستری و خواندن اشعار زیبا و دلنشین شامی کرمانشاهی در گذشته نقل مجالس شب یلدا در کرمانشاه بود.

آن روزها افراد فامیل بنا بر رسمی دیرینه به خانه بزرگترین فرد فامیل که معمولا پدر بزرگ و مادر بزرگ بودند می‌رفتند و با تکاندن برف های زمستان از لباس هایشان در گرمای آرامش بخش کرسی فرو می‌رفتند . افراد فامیل بر سر یک سفره باهم شام می‌خوردند و بر روی سفره مخصوص این شب خوردنی های متنوعی چیده می‌شد خوردنی‌هایی از قبیل آجیل ، راحت الحلقوم ، مشکل‌گشا ، شیرینی محلی دست پخت مادر بزرگها به خصوص نان شیرینی معروف “نان پنجره‌ای ، کاک و نان برنجی”، و میوه‌هایی چون انار ، سیب و هندوانه که نگین این سفره بود . یکی دیگر از آداب زیبایی که شب یلدا در استان کرمانشاه وجود دارد گرفتن فال حافظ است که مردم با اعتقادات خاص خود رهنمودهایش را چراغ راه مشکلات خود در زندگی قرار می‌دهند.همچنین دختران دم بخت با این کار از باز شدن بخت خود در آن سال خبری می‌گرفتند.

شب یلدا در زاهدان

مردم  زاهدان نیز بر اساس یک سنت دیرینه در شب یلدا در خانه بزرگ قوم گردهم می‌آیند و به قصه‌هایی که پدربزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها برایشان نقل می‌کنند گوش می‌دهند.برگزاری جشن‌ها و نشست‌های خانوادگی همراه ‌با گروهی از اعتقادات اسطوره‌ای ، شبی خاطره‌انگیز را برای خانواده‌های زاهدانی به‌ خصوص کودکان ونوجوانان فراهم می‌کند. گفتن قصه ، گرفتن فال حافظ ، بازی‌های دسته‌جمعی نظیر گل یا پوچ و بیان لطیفه و خاطره را از سرگرمی‌های شب یلدا در این منطقه عنوان کرد.

شب چله در مهاباد

آخرین شب فصل خزان به خانواده ها برای دور هم بودن و از کنار هم لذت بردن بهانه ای می دهد و خود می رود.

مراسم طولانی ترین شب سال در مهاباد همانند دیگر مناطق کرد نشین مهاباد با شکوه خاصی برگزار می شود که به( شه وی چله) معروف است.

مردم مهاباد به رسم بسیاری دیگر از مناطق کردنشین با حضور در شب نشینی و محفل دوستانه سعی در بهتر گذراندن طولانی ترین شب سال دارند.

نام گذاری یلدا به (شب چله)به این علت است که در باور تاریخی و اجتماعی مردم این منطقه در حقیقت زمستان به دوبخش چله بزرگ و چله کوچک تقسیم شده که چهل روز اول (از اول دی ماه تا دهم بهمن) را چله بزرگ و بیست روز بعدی را (از دهم بهمن تا اول اسفند) چله کوچک می نامند.

شب یلدا در مازندران

در مازندران شب یلدا بسیار با اهمیت و گرامی داشته می شود. در این شب همه مردم به خانه پدر بزرگها و مادر بزرگها رفته و ضمن دور هم نشینی و خواندن فال حافظ و فردوسی خوانی به خوردن تنقلات و میوه جات خصوصا” انار و هندوانه و ازگیل می پردازند و با خوردن و نوشیدن و شنیدن صحبتها و داستان های بزرگترها شب را به صبح می رسانند و معتقدند که صبح بعد از یلدا روز پیروزی خورشید بر سیاهی و تاریکیها است.

شب یلدا در همدان

همدانی ها فالی می گیرند با نام فال سوزن. همه دور تا دور اتاق می نشینند و پیرزنی به طور پیاپی شعر می خواند. دختر بچه ای پس از اتمام هر شعر بر یک پارچه نبریده و آب ندیده سوزن می زند و مهمان ها بنا به ترتیبی که نشسته اند شعرهای پیرزن را فال خود می دانند. همچنین در مناطق دیگر همدان تنقلاتی که مناسب با آب و هوای آن منطقه است در این شب خورده می شود. در تویسرکان و ملایر، گردو و کشمش و مِیز نیز خورده می شود که از معمولترین خوراکی های موجود در این استان هاست.

شب یلدا در خراسان

در شهرهای خراسان خواندن شاهنامهٔ فردوسی در این شب مرسوم است. یکی از آیین های ویژه شب یلدا در استان خراسان رضوی و خراسان جنوبی برگزاری مراسم «کف زدن» است. در این مراسم ریشه گیاهی به نام چوبک را که در این دیار به «بیخ» مشهور است، در آب خیسانده و پس از چند بار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام «تغار» می ریزند. مردان و جوانان فامیل با دسته ای از چوب های نازک درخت انار به نام «دسته گز» مایع مزبور را آنقدر هم می زنند تا به صورت کف درآید و این کار باید در محیط سرد صورت گیرد تا مایع مزبور کف کند. کف آماده شده با مخلوط کردن شیره شکر آماده خوردن شده و پس از تزیین با مغز گردو و پسته برای پذیرایی مهمانان برده می شود. در این میان گروهی از جوانان قبل از شیرین کردن کف ها با پرتاب آن به سوی همدیگر و مالیدن کف به سر و صورت یکدیگر شادی و نشاط را به جمع مهمانان می افزایند.

شب یلدا در اردبیل

در اردبیل رسم است که خانواده ها شب یلدا دور هم جمع می شوند و تا پاسی از شب با هم شب نشینی می کنند.

هنداونه،انار،پرتقال،تخمه،ماهی پلو  از جمله خوراکی هایی است که در استان اردبیل مرسوم  است.

شب یلدا در خوزستان

در استان خوزستان بر اساس سنتی دیرینه، پدربزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها نیز با فراهم کردن و پذیرایی از فامیل با تنقلات محلی و آجیل های شب یلدا، کانون گرم خانه را برای پذیرایی از فرزندان و نوه های خود مهیا می‌کنند.شاید بیشترین وانت‌های حامل هندوانه، ‌ شب یلدا در اهواز دیده شوند. در بسیاری از نقاط این شهر، وانت‌بارهای حامل هندوانه و خربزه دیده می‌شوند که مردم را به خرید آن دعوت می‌کنند و شور و حال خاصی میان مردم این شهر برای برگزاری آیین شب یلدا به وجود می‌آورند.

مردم خوزستان تا سحر انتظار می‌کشند تا از قارون افسانه‌ای استقبال کنند. قارون در لباس هیزم‌شکن برای خانواده‌های فقیر تکه‌های چوب می‌آورد. این چوب‌ها به طلا تبدیل می‌شوند و برای آن خانواده، ثروت و برکت به همراه می‌آورند.  به خانه بزرگترها رفته و دورهم جمع شده و شب را به شوخی و خنده می گذرانند. آجیل، هندوانه، انار، شیرینی و خرما و لبو وآش وشیرینی‌های مختلف از جمله خوراکی‌های این آیین کهن است.

شب یلدا در بوشهر

 مردم استان بوشهر نیز همچون دیگر ایرانی‌ها، این آیین کهن را با رفتن به خانه بزرگ‌ترها می‌گذرانند. هندوانه در شب یلدا در بوشهر کاربرد زیادی دارد.

شب یلدا در بندرعباس

مردمان هرمزگان همگی به دورهم غذاهای سنتی درست کرده و خوش می گذرانند . می توان ازاین سنت غذایی نان رگاگ و درست کردن غذایی به نام سوراغ و مهیاوه که بعد از تهیه به همراه نانی میل می شود نام برد . غذای دیگری که در این شب مورد استقبال هرمزگانیان قرار گرفته هواری ماهی و قلیه ماهی است که خوردن آن در جمع صمیمی و گرم خانواده صفایی دارد. این مردمان سیه چرده ی جنوب با زدن سازهای بادی به شادی و پایکوبی می پردازند و آخرین روز پاییز را با شادی پشت سر می گذارند و در پایانی ترین دقایق آن بزرگان فامیل برای کوچک تر ها دعای عاقبت بخیری می نمایند.

شب یلدا در گلستان

در این شب جوانان گلستان به خانه پدربزرگ ها و مادر بزرگ ها رفته و ضمن دورهم‌نشینی و خواندن حافظ ، شاهنامه و نَقل اندازی (داستانهای شفاهی)، تنقلات و میوه های تابستانی، باغی و جنگلی از قبیل هندوانه، انار، لیمو و پرتقال، ولیک و کندس و شیرینی‌ هایی همچون ‘مَت و کَسمَک’ تناول می کنند.

آنان همچنین پای صحبت، بیان تجربیات و داستان‌های بزرگترها تا پاسی از شب می نشینند و معتقدند که صبح بعد از یلدا روز پیروزی خورشید بر سیاهی و تاریکی‌ها است.

از سوی دیگر جشن یلدا علاوه بر اینکه بهانه ای برای دور هم جمع شدن اعضای خانواده و انجام صله رحم است موجب رفع کدورت های احتمالی برخی از خویشاوندان نیز می شود.

تجمل گرایی در شب یلدا

 متاسفانه امروز شرایط دگرگون شده است، تجمل‌گرایی و چشم و همچشمی ‌بر یلدای ایرانی، سایه انداخته است.

چشم و هم چشمی ‌و تمایل به هزینه تراشی‌های بسیار برخی از خانواده‌ها، شب یلدا را به شبی پرخرج در سال تبدیل کرده است. آداب و رسوم خوش بلندترین شب سال به مهمانی‌های تجملاتی تغییر شکل داده و ماهیت اصلی خود را از دست داده است. ما فراموش کرده‌ایم حافظ‌ خوانی و تفال به دیوان او رسم زیبایی بود، گویی نمی‌دانیم دورهم بودن و سادگی و صمیمیت‌ این مراسم، راز حفظ این آیین خوش در طی قرن‌هاست.

 از چند هفته مانده به این شب، یکی به‌دنبال خرید آجیل شب یلداست و دیگری به فکر تدارک چند جور غذا و آن یکی دنبال هندوانه مربعی شکل برای تزئین مراسمش. بماند که عده ای دیگر به‌دنبال پیامک تبریک شب یلدا هستند یا با گرفتن فال قهوه می‌خواهند اطرافیان‌شان را به اصطلاح غافلگیر کنند.

انگار فراموش کرده‌ایم که یلدا را بدون هندوانه‌های مربعی شکل و آجیل‌های تزئین شده گران قیمت هم ‌ می‌توان گذراند. یادمان رفته است یلدا بهانه با هم بودن است و پیامک بازی و دیدار دوستان یا تزئین هندوانه و طبقی از میوه‌های رنگارنگ هیچ ربطی به آیین این مراسم ندارد.چون تجملات زیاد اجازه نمی‌دهد این رسم زیبا برگزار شود و تهیه میوه، آجیل، شیرینی و شام آنچنانی چیزی است که از توان بسیاری از خانواده‌ها خارج است .

مختصری درباره مولانا جلال الدین بلخی

مولانا جلل الدین بلخی خراسانی در بین سال های ۱۲۰۷ – ۱۲۷۳ متولد شد و پیش از رفتن از به قونیه ترکیه جایی که پدرش برای تحصیل علوم دینی به آن جا دعوت شده بود نیز مدتی را در ایران سپری کرد. حضرت مولانا خودش برای تحصیل در علوم دینی نیز به قونیه سفر کرد و در آن جا به تدریس صلح، عشق و تحمل نیز مشغول شد که بواسطه ی آن پیروانی بسیاری را نیز پیدا کرد. تا زمانی که مولانا زندگی اش بادیدن عارفی بزرگ به نام شمس تبریزی بهم نریخته بود پروانش وی را فیلسوف و حکیمی بزرگ می دانستند، این در حالی است که پس از دین شمس مولانا به آن چنان خودشناسی درگیر شد که دیگر آنچنان در مجالس وضع حضور نمیافت و کمتر در دید عموم بود. پس از مرگ شمس تبریزی مولانا در درون خود این توانایی را کشف کرد که می تواند شعر بسراید.

هارمونی الهی برای مطرح نمودن الهامات و آنچه که در دنیا وجود دارد را مولانا در کنار شمس آموخت که برای اینکه دیگران هم از این الهامات بهره ای ببرند تصمیم گرفتند که در میدان شهر به رقش دربیایند در حالی که صدای دف همه جا را فر گرفته باشد، پس از اینکه شمس از دنیای فیزیکی رفت مولانا پس از مدتی اندوه مجددا رقص های خود را آغاز کرد و این رسم و آیین نسل به نسل از آن زمان تاکنون ادامه پیدا کرده است.  درویش های سماعی (همچنین معروف به طریقت مولوی) به مدت تقریباً ٧۵٠ سال است که مرگ مولانا را در روز ١٧ دسامبر ١٢٧٣، با عنوان “شب عروسی”، شب پیوستن او با خدا گرامی می دارند.

در دهه های اخیر شناخت حضرت مولانا در جهان سرعت گرفته و این شاعر ایرانی از شهرت بالایی برخوردار شده است. به همین منظور کتاب او در آمریکا پس از ترجمه توسط فردی به نام کولمن بارکس بیش از ۵۰۰ هزار نسخه به فروش رسید. بنابراین می توان نتیجه گرفت که شعرهای مولانا برای تمامی جهانیان زیبا و پر معنا بشمار می رود.

وفات حضرت مولانا

مولانا پس از اینکه مدت ها در پی تبی سوزان بود، در غروب سال ۱۲۷۳ زمانی که تنها ۵۹ سال داشت از دنیا رفت. گفتنی است که مراسم عزاداری در آن زمان برای حضرت مولانا به مدت ۴۰ شبانه روز به طول انجامیده است.

مراسم بزرگداشت حضرت مولانا همه ساله به مدت ۷ روز به انجام می رسد. این مراسم که از ۱۰ تا ۱۷ دسامبر ادامه دارد در شهر قونیه برگزار می شود. از جمله برنامه هایی که در این مراسم وجود دارد: پخش موسیقی های عرفانی، حرکات سماع در جهت مدح پروردگار و همینطور سخنرانی هایی به منظور شناخت این شاعر بزرگ ایرانی انجام می شود. همه ساله گردشگران زیادی برای تماشای مراسم بزرگداشت مولانا به شهر قونیه سفر می کنند. که ایرانیان در صدر آنها قرار دارند.

رقص سماع

مراسم بزرگداشت مولانا از ۱۹ الی ۲۶ آذر ۱۳۹۸ در شهر قونیه کشور ترکیه برگزار می گردد. مراسم بزرگداشت مولانا یکی از جذاب ترین مناظر جهان، نمایش مسحور کننده رقص چرخشی به شمار می آید. مراسم سماع، برای پیروان طریقت تصوف در دین اسلام، نشانه عشق و نمایش ایمان محسوب می شود.

هر سال در ماه دسامبر در روز سالگرد مرگ مولانا مشهور به شب عروسی، هزاران زائر به شهر قونیه سرازیر می شوند تا شاهد رقص چرخشی سنتی دراویش صوفی در مقبره او باشند. در مراسمی معروف به سماع، پیروان مذهبی مولانا هر شب در برنامه رقصی شرکت می کنند که در آن با لباس های بلند سفید و رنگارنگ دامن دار زیبا به سرعت حرکت می کنند و دور خود می چرخند. رهبر آنها نماینده خورشید و رقصندگانی که به دور خود می چرخند، مدارهای ستارگان و ماه تلقی می شوند. در این مراسم چهار رقص به نشانه چهار فصل سال، چهار عنصر طبیعت، و چهار دوره سنی انسان اجرا می شود. این مراسم از هفت بخش مختلف تشکیل می شود که هر یک با موضوع موسیقیایی متمایز تحت عنوان سلام اجرا می شوند. در طول شب زمانیکه رقصندگان همچنان به حرکت های چرخشی مهیج خود ادامه می دهند، موسیقی مدام تغییر می کند از موسیقی رعب آور تا موسیقی فراموش نشدنی و بعد موسیقی زیبا و گوش نواز.

این جشنواره روحانی و معنوی، اگر چه در سرمای گزنده اواسط ماه دسامبر در یکی از شهرهای دور از مرکز ترکیه برگزار می شود اما با تمام این تفاسیر هیچ چیز نتوانسته از جمعیتی که برای بازدید از مراسم بزرگداشت مولانا به قونیه سفر می کنند نیز قدشه وارد کند. مناظر و انرژی عمیق و صمیمانه این مراسم زمانیکه درویش ها (معروف به رقصندگان سماع) پیش از اینکه رقص چرخشی زاهدانه خود را آغاز کنند، دسته جمعی دور دایره ای حرکت می کنند و عباهای سیاه خود را بر زمین می اندازند، شما را به سوی خود می کشد. در این مراسم یاد می گیرید چگونه دور خود بچرخید. این جشنواره هدف واقعی صوفیان را نشان می دهند مبنی بر( تنها هدف ما از زندگی عشق است.)

تاریخ بلک فرایدی، آخرین پنجشنبه سال، ۲۹ نوامبر، برابر با ۸ آذر است. در روز خرید در بلک فرایدی که به روز بعد از روز شکرگزاری نیز معروف است، مردم خرید کریسمس و سال جدید خود را آغاز می کنند. با اینکه این روز تعطیل رسمی نیست، ولی بسیاری از محل کار خود مرخصی گرفته و خرید خود را آغاز می کنند.
دلیل حضور بسیار گسترده مردم، افزایش میزان تخفیفات و حراج شگفت انگیز بر روی محصولات است. به این ترتیب، هر سال فروشندگان عمده و خرده، شرکت های بزرگ و کوچک هر ساله با برنامه های متفاوت، خریداران را به سمت خود می کشانند. در طی سال های گذشته تب و تاب بلک فرایدی به کشورهای دیگر هم رسیده است و در ایران نیز طرفداران بسیاری پیدا کرده است. در ایران نیز طبق رسم و رسوم دیگر کشور ها، علاوه بر فروشگاه های فیزیکی، فروشگاه های اینترنتی خود را با این ترند همراه کرده اند و پیشنهادات داغ هر ساله خود را پیش از تاریخ موعود اعلام می کنند.


تاریخچه بلک فرایدی یا جمعه سیاه
جمعه سیاه یا بلک فرایدی به فردای روز شکرگزاری در ایالات متحده گفته می شود که از سال ۱۹۵۲ آغاز فصل خرید کریسمس در این کشور محسوب می شده است. البته جالب است بدانید که اصطلاح بلک فرایدی در دهه ۱۹۸۰ بود که کم کم متداول شد و در مورد این روز به کار رفت. در ۲۴ سپتامبر ۱۸۶۹ دو دلال به نام های جی گولد و جیمز فیسک با خرید و فروش های عمده صعود و سقوط شدیدی در قیمت طلا به وجود آوردند. در نتیجه، بازار سهام با نزول شدیدی مواجه شد و قیمت ها تا ۲۰% کاهش پیدا کرد. نوسانات قیمت طلا باعث شد روند کاهش قیمت ها تا ۵۰% هم ادامه پیدا کند. این دو نفر توانستند بی آن که مجازات شوند سود کلانی به دست بیاورند و قسر در بروند، اما خسارتی که به فروشگاه ها و خرده فروشان وارد شد باعث به وجود آمدن اصطلاح جمعه سیاه یا بلک فرایدی شد. امروزه جمعه سیاه برخلاف تاریخچه اش، روز هیجان انگیزی برای خریداران است و بسیاری از مشتریان از ساعت ها قبل در صف های طویل فروشگاه ها منتظر می مانند تا در اولین ساعات وارد فروشگاه شوند و محصولات مورد نظرشان را خریداری کنند. در این روز فروشگاه ها و خرده فروشان از صبح خیلی زود، حتی قبل از طلوع آفتاب شروع به کار می کنند و تخفیف های زیادی روی محصولاتشان ارائه می کنند.


بلک فرایدی در سرتاسر دنیا
اگرچه بزرگ ترین حراج سال روز بعد از شکرگزاری که یک روز مذهبی و مسیحی است برگزار می شود، اما به مرور جنبه مذهبی آن از بین رفته و در کشورهای مختلف دنیا با مذاهب و آداب و رسوم های مختلف هم نفوذ کرده است. بسیاری از کشورهای اروپایی، آفریقایی و آسیایی که جشن روز شکرگزاری را برگزار نمی کنند هم آخرین جمعه ماه نوامبر را به عنوان روز حراج بزرگ در نظر می گیرند تا همگام با دنیا در این رقابت پرسود (هم برای مشتری و هم برای فروشنده) شرکت کنند. این روز به ویژه در کشورهای زیر محبوبیت فوق العاده زیادی کسب کرده است:

جمعه‌ سیاه در ترکیه

ترکیه هم از آن دست کشورهایی است که حراج جمعه‌ی سیاه در آن برگزار می‌شود اما جمعه‌ی سیاه در ترکیه بیشتر مخصوص به استانبول می‌شود و تفاوت‌هایی با سایر کشورهای جهان دارد. جمعه‌ی سیاه در استانبول نیز از ۲۳ نوامبر آغاز می‌شود اما به مدت یک هفته ادامه پیدا خواهد کرد، به همین خاطر ازدحام جمعیت در فروشگاه‌های این شهر کمتر از مغازه‌ها در دیگر کشورهای دنیاست. در طی این یک هفته، اغلب کالاها را در استانبول می‌توانید با ۵۰ تا ۷۰ درصد تخفیف خریداری کنید. مهمترین تفاوت بلک فرایدی در استانبول با سایر شهرها و کشورهای جهان این است که پس از ۱ هفته نیز حراج‌ها به پایان نمی‌رسند و متقاضیان هنوز هم می‌توانند از تخفیف‌ها بهره‌مند شوند ولی باید بدانید که پس از پایان یک هفته تخفیف کالاها از ۷۰ درصد به ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش پیدا می‌کند.

با وجود این که ایرانیان علاقه‌ی زیادی به سفر و خرید از استانبول دارند در طی این حراج‌های همگانی تورهای مسافرتی به مقصد استانبول بسیار پرطرفدار می‌شوند.


رومانی :جمعه سیاه به طرز شگفت انگیزی در کشورهای شرق اروپا و به ویژه رومانی محبوب شده است. بر اساس گزارش ها بلک فرایدی از سال ۲۰۱۱ در این کشور رایج شده است اما در همین مدت به یکی از پرطرفدارترین روزهای سال برای خرید تبدیل شده است. گفته می شود که ۱۱ میلیون از ۲۰ میلیون جمعیت این کشور در مورد بلک فرایدی اطلاع کامل دارند و ۶٫۷ میلیون نفر هم مشتاق هستند که در این روز خرید کنند.

انگلیس: در انگلیس اصطلاح جمعه سیاه از قدیم به جمعه قبل از کریسمس گفته می شد. با این حال، در دهه ۲۰۱۰ شرکت های غول خرده فروش مثل آمازون، والمارت و برخی وبسایت های انگلیسی اقدام به تبلیغ برای روز حراج بزرگ سال کردند و به این ترتیب بلک فرایدی را در انگلیس هم بومی سازی کردند!

 کانادا :در کانادا هم در پی افزایش ارزش دلار کانادا در برابر دلار آمریکا در دهه های ۲۰۰۰ و ۲۰۱۰، فروشگاه های کانادایی اقدام به برگزاری بلک فرایدی کردند. به این ترتیب، کانادایی ها در همان کشور خودشان اقدام به خرید می کردند و دیگر برای خرید ارزان تر به آمریکا نمی رفتند و ارز از کشور خارج نمی کردند.

هالووین یکی از جشن‌های مذهبی در کشورهای غربی است که مراسم آن در شب ۳۱ اکتبر هر سال برگزار می‌شود و این روز در کشورهایی نظیر ایالات متحده آمریکا، ایرلند، اسکاتلند و کانادا تعطیل رسمی اعلام شده است تا همه‌ی مردم بتوانند در این جشن شرکت کنند.

در این روز مردم لباس‌های عجیب و غریب می‌پوشند و کودکان برای جمع آوری آجیل و شکلات درب خانه‌ها را می‌کوبند.

تاریخچه‌ی این جشن به ۲۰۰۰ سال قبل باز‌می‌گردد. شبی که به اعتقاد راهبان شب مقدس نام گرفت و ریشه در آیین و رسوم ساکنان جزایر بریتانیا از جمله ایرلند دارد. این جشن در حقیقت یک جشن مذهبی است و از قرن نهم میلادی رواج پیدا کرده است. فردای شب هالووین را روز تمام مقدسین نام نهاده‌اند و مسیحیان این روز را جشن می‌گیرند.

راهبانی که این آیین را بنا نهادند، بر این باور بودند که در این شب دروازه‌ی بین دو دنیا گشوده می‌شود و خدای جهان مردگان همراه با ارواح، اجنه و دیوها به روی زمین می‌آید. برای همین در این شب مردم با پوشیدن لباس‌های ترسناک و کوبیدن بر طبل و اشیایی مثل دیگ و بشقاب و ایجاد صدا، سعی می ‌کنند تا دیو و اجنه را فراری دهند.


از آداب بسیار رایج در‌ هالووین trick-or-treat نام دارد و بسیار شبیه به قاشق زنی خودمان است، به این ترتیب که افراد- به خصوص کودکان در گروه‌هایی کوچک به در خانه‌ها رفته و می‌گویند trick-or-treat به این معنی که: “چیزی بده تا اذیتت نکنیم” و صاحبخانه که به همین مناسبت خوراکی‌هایی تهیه کرده، چیزهایی در سبد آنها می‌گذارد.

از دیگر رسوم این شب این است که کدو تنبل تو خالی را برداشته و برای آن دهان و چشم به صورتی ترسناک در می‌آورند و داخل آن شمعی روشن می‌کنند که به عنوان فانوس شب هالووین معروف است و جک فانوس نامیده می‌شود.

یکی دیگر از اعتقادات این شب این است که اگر کسی عطسه کند حتما باید به او بگویند خداحفظت کند تا مبادا شیطان روح او را تسخیر نماید.